Bahattin Demiray

Bahattin Demiray

yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Sevgimiz candan olmalı

A+A-

Dünya da yaşayan insanoğlu seven bir varlıktır. Bu duygu onun en tabii yönü ve ihtiyacıdır. Ona sevme deseniz de, canlı veya cansız, insan veya hayvan muhakkak bir şeyleri sevecektir. Ancak kimleri ve neleri ne kadar sevmeli… Gönlümüzde hangi varlıklara daha fazla yer vermeli Bu konu belki yanlış bir soru olarak düşünebiliriz. Zira sevgi, somut, ölçülebilir bir şey mi diye aklımıza gelebilir. Bu tespitin doğruluk payı vardır. Çünkü sevgi, ölçüleri, birimleri aşan bir duygudur. Ancak yine de belirtmek gerekir ki, sevgi konusunda Kur’an’ın öncelikleri var ve bunlar doğrultusunda muhatapları çalışmaktadır.

Bugün bir dine ve kültüre mensup insanlar olarak bu konuda sanki bir kafa karışıklığı içerisindeyiz. Aslında Kur’an nazarında sevgi bir bütünlük arz etmektedir. Çünkü müstakil olarak insana, şu veya bu varlığa karşı bir sevgi söz konusu değildir. Nitekim bu İslam’ın değerler sistemiyle uyuşmayan bir durum ortaya koymaktadır. Lakin Allah sevgisini bir tarafa bırakarak insan veya bir başka varlığın sevgisinden bahsetmemiz doğru değildir. Yine peygamber sevgisini bir tarafa bırakarak insan sevgisinden bahsetmemiz uygun değildir. Bizim peygamber sevgimiz O’nun Allah’ın elçisi olması dolayısıyladır ki.

İslam aleminde biz yaratılanı Yaratan’dan dolayı severiz. Aynı şekilde diğer canlıları ve tabiat varlıklarını sevmemiz de, Allah’ın varlığına onların bir işaret ve ayet olmalarından kaynaklanır.

Tıpkı Yunus Emre’nin şu dizelerinde belirtildiği gibi: Dağlar ile taşlar ile çağırayım Mevlam seni/Seherlerde kuşlar ile çağırayım Mevlam seni. Şu halde demek ki, bütün sevgiler geçerliliklerini Allah sevgisinden almaktadır. Yani O’na bağlandığı takdirde bir anlam ifade etmektedirler. Diğer bir anlatımla olgunlaştırıcı sevgi ancak O’nun sevgisiyle tamamlanmıştır.

Belliki tarih boyunca gelen bütün peygamberler insanları Allah’a ibadet etmeye ve kulluk yapmaya çağırmışlardır. Aslında bizler, bütün peygamberler, aslında insanlara neleri ve kimleri ne kadar çok seveceklerini öğretmek için gelmişlerdir. Bu açıdan kulluğun sevgiyle çok yakından bir ilişkisi vardır. Bu nedenle insan neyi fazla seviyorsa ona kulluk etmektedir. Çünkü O’nu hayatının amacı haline getirmekte, hayat enerjisini onun uğrunda tüketmekte,.

Kur’an’ın sevgi tasavvurunu bir piramide benzetebiliriz. Bu zirve noktasını Allah sevgisi oluşturmaktadır. Bu bütün sevgilerin kaynağıdır. Daha alt sırada peygamber sevgisi vardır. Üçüncü sırada Allah yolunda cihat sevgisi gelmektedir. Bu sıralamayı makalenin başlığında verdiğimiz ayetten çıkarıyoruz. Bu sevgilerin hepsi Allah sevgisine dayanmaktadır.

Dördüncü sırada ailenin bireyleri olan anne-baba, eş ve çocuk sevgisi vardır. (İsrâ, 23; Rûm, 21)

Onun alt sırasında müminlere karşı olan sevginin geldiğini söyleyebiliriz.

(Hucurât, 10;Tabii bunlar arasında yakın akraba ve komşulara karşı olan sevgi ayrı bir özellik ortaya koymaktadır.

En alt sırada da diğer canlılar ve tabiat varlıkları gelmektedir.

Kur’an’ın sevgi sıralaması bu olmakla beraber, oluşma süreci açısından baktığımızda sevginin maddi olandan manevi olana bir gelişme gösterdiği anlaşılıyor. Maddi olanı sevmekle başlar, manevi olanla kemale erer. Kendini ve kendine ait olanları sevmekle başlar, kendisinin dışındakileri, doğadaki güzellikleri ve nihayet bütün bu güzelliklerin yaratıcısı olan Yüce Allah’ı sevmekle kemale erer.

Tarih boyunca gönderilen peygamberlerin, insanlara bahşedici sevgiyi verilen ölçüler çerçevesinde öğrettikleri anlaşılmakta. Bu anlamda onun seçkin elçileri insanları bir sevgi eğitiminden geçirmişlerdir. Dolayısıyla bu sıralama bozulunca yeni peygamberler gönderilmiştir. Bu itibarla eğer insanlar kimleri sevecekleri ve ne kadar sevecekleri konusunda hata etmemiş olsalardı, Yüce Allah’ın birçok peygamber göndermesine gerek kalmayacaktı.

Ne var ki, böyle olmamıştır.

Çünkü onlar bazen en az sevilecek varlıkları en fazla, en fazla sevilecek varlıkları da en az sevmişlerdir. Böyle olunca da sevgi konusunda ilahî değerler sistemi bozulmuş; bir anlamda insan şirke bulaşmıştır. Nitekim sevgi insanın yaratılışında mevcuttur. Dolayısıyla bir şekilde bir yerlere bağlanacak ve bu psikolojik ihtiyacını giderecektir.    

Ancak görüldüğü üzere insan bu enerjiyi zaman zaman gelişigüzel kullanmış, böylece kulluktan sapmıştır. İslam’ın da geliş amacının, sevgi konusunda bozulan değerler sistemini yeniden kendi esas mihverine yerleştirmek olduğunu söyleyebiliriz.

İslam’ın dünya görüşünde ilahî sevgi zirve noktasını temsil etmektedir. Nitekim Bakara suresinde müminlerin en fazla Yüce Allah’ı sevdikleri belirtilir. "İnsanlar arasında Allah’ı bırakıp da O’na ortak koşanlar vardır. Onları Allah’ı severcesine severler. Halbuki inananlar Allah’ı başka her şeyden daha çok severler." (Bakara, 165)

Görüldüğü gibi ayet Allah sevgisi konusunda insanları iki kısma ayırmaktadır. Her iki grupta aslında Yüce Allah’ı sevmektedir. Ancak bu sevginin mahiyeti konusunda aralarında farklılıklar vardır. Birinci sınıf Allah’ı sever. Ancak en az O’nun kadar ortak kabul ettikleri diğer varlıkları da severler. Burada dikkati çeken husus, insanların şu veya bu şekilde bir Allah sevgisine sahip olmalarıdır. İnsanlar tarih boyunca değişik varlıklara kulluk etmişlerdir. Bu kimi zaman herhangi bir taş, maden, gök cisimleri, lider, veli, peygamber, servet gibi somut varlıklar olmuş; kimi zaman da büyüklük, kuvvet, makam, şöhret, itibar gibi olgular olmuştur. Bugün Müslümanlar açısından baktığımızda, somut varlıklara kulluk edilmemektedir. Ancak bir sapma olarak soyut varlıklara bağlanma, onları amaç edinme, bütün hayat aktivitesini bu uğurda harcama, imani bütünlüğümüzü her zaman tehdit edebilecek bir durumdur. İkinci grubu ise müminler oluşturmaktadır. Bunlar diğer varlıkları da severler. Bu bağlamda insan birçok sevgiye sahip olabilir. Ebeveynini, eşini, çocuklarını, arkadaşlarını, evini, barkını, vatanını, bayrağını ve diğer canlıları sevebilir.

İslam bunları meşru yerine göre gerekli kabul etmektedir. Ancak birinci gruptan farklı olarak her şeyden daha fazla Allah’ı severler.

Dolayısıyla sevginin hedef noktası olarak Allah sevgisini aldıktan sonra diğer varlıkların sevilmesinde herhangi bir sakınca görülmemektedir. Ancak belirtmek gerekir ki, Allah sevgisi de tek yönlü değildir. Başka bir ifadeyle sadece kuldan Allah’a yönelik bir çabayı değil; aynı zamanda Allah’tan kula yönelik bir süreci de ifade etmektedir. Dolayısıyla Sevgi güldürmeli üzere olmalı, Yüce Allah’la aramızdaki ilişki aslında bir sevme ve sevilme ilişkisidir. "...

Allah onları sever onlar da Allah’ı severler..." (Mâide, 54

Sevgili dostlar Sevgililer Gününüz kutlu olsun…

Önceki ve Sonraki Yazılar
Yazarın Diğer Yazıları

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.